Een shampoo tegen roos werkt door één benoemde werkzame stof, niet door het woord op de voorkant van de fles. Leer zes of zeven namen en je kunt elk etiket tegen roos lezen: climbazol, piroctone olamine, seleniumsulfide en salicylzuur mogen in cosmetische shampoos in de EU zitten, terwijl shampoos met ketoconazol in het Verenigd Koninkrijk als geneesmiddel verkocht worden en shampoos met koolteer, waar ze verkrijgbaar zijn, geneesmiddelen zijn. Zinkpyrithion, de naam die ouder advies nog steeds noemt, is sinds 1 maart 2022 verboden in cosmetica in de EU.
Weet je nog niet zeker of je schilfers wel roos zijn, begin dan met roos uitgelegd, en daarna roos, droge hoofdhuid of achtergebleven product. Dit artikel gaat verder waar die ophouden: wat elke werkzame stof is, wat de bronnen zeggen dat die doet, hoe de EU die indeelt, en waar die meestal verkocht wordt. Het is een gids voor het lezen van etiketten, geen medisch advies.
- 1. Waarom de werkzame stof het hele verhaal is
- 2. Elke werkzame stof in één oogopslag
- 3. De antischimmelmiddelen die je in cosmetische shampoos kunt vinden
- 4. Salicylzuur: gericht op de schilfers
- 5. De stoffen die als geneesmiddel verkocht worden: ketoconazol en koolteer
- 6. Zinkpyrithion: niet langer toegestaan
- 7. Hoe lees je een etiket van een shampoo tegen roos
- 8. Waarom afwisselen van werkzame stoffen soms wordt aangeraden
- 9. Waar Rinsed past, en waar niet
- 10. Wanneer ga je naar een apotheker of arts
- 11. Samenvatting
- 12. Veelgestelde vragen
- 13. Bronnen
Waarom de werkzame stof het hele verhaal is
Roos is een aandoening van de hoofdhuid, en een gewone reiniger behandelt die niet. De NHS noemt een gist die van nature op de huid leeft als een van de oorzaken, en zegt dat stress en koud weer het erger kunnen maken. DermNet identificeert die gist als Malassezia, die de oliën in talg afbreekt, en beschrijft roos als een niet ontstoken vorm van seborroïsche dermatitis op de hoofdhuid.
Dat geeft ingrediënten tegen roos twee brede taken. Antischimmelmiddelen remmen de groei van Malassezia. Keratolytica maken de schilfers los en voeren ze af. Al het andere in de fles, de oppervlakteactieve stof, het parfum, de conditioners, is er om je haar te wassen en het product prettig in gebruik te maken. De nuttige vraag bij elke verpakking is dus niet "staat er antiroos op?" maar "welke werkzame stof zit erin?"
Elke werkzame stof in één oogopslag
Hier is elke werkzame stof, wat de bronnen zeggen dat die doet, hoe de regels van de EU die behandelen en waar je die waarschijnlijk vindt. Waar het antwoord per land verschilt, zegt de tabel dat erbij.
| Ingrediënt | Wat het doet | Status in de EU | Waar het meestal verkocht wordt |
|---|---|---|---|
| Climbazol | Middel tegen roos, ook gebruikt als conserveermiddel | Toegestaan in cosmetica. Bijlage III vermeldt de stof als middel tegen roos in uitspoelbare shampoo, tot 2,0% (nummer 310) | Mag als cosmetisch product verkocht worden, dus overal waar shampoo verkocht wordt. Verschilt per land |
| Piroctone olamine | Antimicrobieel middel met een functie tegen roos die vermeld wordt door COSMILE, de ingrediëntendatabase van brancheorganisatie Cosmetics Europe | Toegestaan in cosmetica. Vermeld als conserveermiddel in bijlage V, met grenzen | Mag als cosmetisch product verkocht worden. Verschilt per land |
| Seleniumsulfide (seleniumdisulfide) | Antischimmelmiddel, remt Malassezia | Toegestaan in cosmetica. Bijlage III beperkt de stof tot shampoos tegen roos, met een waarschuwing op het etiket | Verschilt per land, vraag het een apotheker |
| Salicylzuur | Keratolyticum, helpt schilfers verwijderen | Toegestaan in cosmetica. Bijlage III stelt grenzen en voorwaarden | Mag als cosmetisch product verkocht worden. Verschilt per land |
| Ketoconazol | Antischimmelmedicijn | In het Verenigd Koninkrijk verkocht als geneesmiddel; elders, vraag het een apotheker. | In het Verenigd Koninkrijk bij apotheken en winkels, en op recept. Elders, vraag het een apotheker |
| Koolteer | Vermindert schilfering | Verboden in cosmetica (bijlage II). Waar verkrijgbaar, een geneesmiddel | Verschilt per land, vraag het een apotheker |
| Zinkpyrithion | Antischimmelmiddel | Verboden in cosmetica sinds 1 maart 2022 | Niet in cosmetische shampoos in de EU |
De tabel beschrijft, hij rangschikt niet. Geen van deze stoffen is in het algemeen "de beste", en welke bij een bepaalde hoofdhuid past is een vraag voor een apotheker, niet voor een blog.
De antischimmelmiddelen die je in cosmetische shampoos kunt vinden
Drie antischimmelmiddelen zijn toegestaan in cosmetische producten in de EU, elk onder de voorwaarden uit de bijlagen van Regulation (EC) No 1223/2009.
Climbazol
Het Wetenschappelijk Comité voor consumentenveiligheid van de EU concludeerde (SCCS/1600/18) dat climbazol veilig is als middel tegen roos in uitspoelbare shampoo tot 2%. Commission Regulation (EU) 2019/698 voegde de stof toe aan bijlage III, specifiek als middel tegen roos in uitspoelbare shampoo, tot 2,0% (nummer 310). De stof staat ook in bijlage V als conserveermiddel, onder aparte grenzen.
Piroctone olamine
Piroctone olamine staat in bijlage V, de lijst van toegestane conserveermiddelen, met maximale concentraties voor uitspoelbare en andere producten. COSMILE, de ingrediëntendatabase van brancheorganisatie Cosmetics Europe, geeft de stof zowel een functie tegen roos als die van conserveermiddel, en daarom duikt de stof op in shampoos tegen roos. Op de ingrediëntenlijst zie je de stof staan als Piroctone Olamine.
Seleniumsulfide
Seleniumsulfide is een antischimmelmiddel dat dermatologische bronnen noemen bij roos en seborroïsche dermatitis. In de EU staat de stof in bijlage III onder de naam seleniumdisulfide, beperkt tot shampoos tegen roos, en het etiket moet gebruikers waarschuwen contact met de ogen of beschadigde huid te vermijden. Op een ingrediëntenlijst staat Selenium Sulfide.
Salicylzuur: gericht op de schilfers
Salicylzuur werkt op de schilfers in plaats van op de gist. DermNet schaart de stof onder de keratolytica, die schilfers verwijderen, en de NHS noemt de stof bij de ingrediënten om naar te zoeken in een shampoo tegen roos.
De stof is toegestaan in cosmetica in de EU onder bijlage III, gewijzigd door Regulation (EU) 2019/1966, die aparte maximale concentraties stelt voor uitspoelbare haarproducten en voor andere producten. De bijlage stelt ook dat de stof niet gebruikt mag worden in preparaten voor kinderen jonger dan 3 jaar. De stof kan ook in een lagere hoeveelheid als conserveermiddel voorkomen, dus de aanwezigheid alleen zegt niet waar een product voor bedoeld is. Lees de claim op de verpakking samen met de lijst.
De stoffen die als geneesmiddel verkocht worden: ketoconazol en koolteer
Twee van de bekendste werkzame stoffen tegen roos komen als geneesmiddel in plaats van als cosmetisch product.
Ketoconazol
De NHS beschrijft ketoconazol als een antischimmelmedicijn dat werkt door de betrokken schimmel te doden, en noemt roos en seborroïsche dermatitis bij de toepassingen van de shampoo. In het Verenigd Koninkrijk zegt de NHS dat de meeste shampoos met ketoconazol te koop zijn bij apotheken en winkels, en ook voorgeschreven kunnen worden. Hoe de shampoo in andere landen verkocht wordt verschilt, dus vraag het een apotheker waar je woont.
Koolteer
Koolteer wordt gebruikt om schilfering te verminderen. Ruwe en geraffineerde koolteren staan op bijlage II, de lijst van stoffen die verboden zijn in cosmetische producten, nadat de wetenschappelijke comités van de EU tussen 1995 en 2000 concludeerden dat ruwe en geraffineerde koolteren kankerverwekkende polycyclische aromatische koolwaterstoffen bevatten en niet veilig zijn in cosmetica (zoals vastgelegd in SCCNFP/0646/03). Shampoos met koolteer die bestaan zijn daarom geneesmiddelen, en de beschikbaarheid verschilt per land. De American Academy of Dermatology merkt op dat sommige shampoos tegen roos, zoals die met koolteer, de hoofdhuid gevoeliger kunnen maken voor de zon.
Een derde geneesmiddel dat soms genoemd wordt is ciclopirox. DermNet noemt de stof bij de antischimmelmiddelen en de AAD beschrijft een shampoo met ciclopirox als een product op recept in de VS. De status elders verschilt, dus het is een gesprek voor een arts of apotheker.
Zinkpyrithion: niet langer toegestaan
Decennialang was zinkpyrithion de naam op etiketten tegen roos. De stof is sinds 1 maart 2022 verboden in cosmetische producten in de EU. Commission Regulation (EU) 2021/1902 voegde de stof toe aan bijlage II en schrapte de oude vermeldingen in bijlage III en bijlage V. Advies dat de stof nog steeds aanraadt stamt meestal van voor het verbod of komt van buiten de EU. Het volledige verhaal, en wat ervoor in de plaats kwam, staat in waarom zinkpyrithion verdween uit shampoos in de EU.
Hoe lees je een etiket van een shampoo tegen roos
Waar de werkzame stof staat hangt ervan af of je een cosmetisch product of een geneesmiddel in handen hebt.
- Cosmetische shampoo. De werkzame stof staat in de ingrediëntenlijst op de achterkant, geschreven in INCI, het standaard naamgevingssysteem: Climbazole, Piroctone Olamine, Selenium Sulfide, Salicylic Acid. De lijst loopt in afnemende volgorde van gewicht tot één procent, daarna in willekeurige volgorde, dus een werkzame stof kan ver onderaan de lijst staan en toch het werk doen.
- Geneesmiddel. De werkzame stof staat met naam op de voorkant van de verpakking, meestal met de sterkte, en er zit een bijsluiter in met gebruiksaanwijzing. Volg die gebruiksaanwijzing.
- De naam in INCI versus de gangbare naam. Seleniumsulfide en seleniumdisulfide zijn dezelfde stof: de eerste is de spelling in INCI en de tweede de naam die in de bijlage van de EU gebruikt wordt. Zinkpyrithion staat op lijsten als Zinc Pyrithione.
- Namen die erop lijken. Een naam die alleen maar op een werkzame stof lijkt, is er geen. Amyl Salicylate, een parfumingrediënt dat genoemd wordt in Commission Regulation (EU) 2023/1545, is geen salicylzuur.
Voor de algemene vaardigheid van het lezen van een lijst, zie wat er in een shampoobar zit en sulfaatvrij, zeepvrij, syndet.
Waarom afwisselen van werkzame stoffen soms wordt aangeraden
Sommige dermatologen raden aan af te wisselen tussen shampoos met verschillende werkzame stoffen, en de bronnen formuleren dat voorzichtig. Het advies van de AAD over roos zegt dat je, als de ene shampoo niet werkt, kunt proberen af te wisselen tussen shampoos tegen roos met verschillende werkzame stoffen. De pagina over seborroïsche dermatitis voegt toe dat sommige mensen merken dat een shampoo minder goed gaat werken dan eerst, dat zij dat aan hun dermatoloog moeten vertellen, en dat afwisselen kan helpen. De NHS zegt het eenvoudiger: je moet misschien meer dan één soort proberen om er een te vinden die voor je werkt.
Dat is geen schema, en dit artikel biedt er geen. Denk je erover om te wisselen of af te wisselen, dan kan een apotheker je vertellen hoe je elk product gebruikt.
Waar Rinsed past, en waar niet
Rinsed bars bevatten geen werkzame stof tegen roos. Geen van de werkzame stoffen in dit artikel staat op de ingrediëntenlijst van een van beide bars, en wij claimen niet dat de bars helpen bij roos. Heb je roos, gebruik dan een product met een werkzame stof die daarvoor gemaakt is en volg de gebruiksaanwijzing.
Wat een Rinsed bar wel is, is een dagelijkse reiniger: één bar voor haar, lichaam en gezicht, zonder fles.
Shampoo, bodywash en gezichtsreiniging, alles in één bar. Verkoelend, verfrissend en gemaakt voor wie altijd onderweg is.
Rinsed bars zijn syndet bars zonder verzeepte oliën, en het is zeep die kalkaanslag vormt met het calcium en magnesium in hard water. Dat is een uitspraak over de ingrediëntenlijst, geen belofte over je hoofdhuid. Of hard water iets met schilfers te maken heeft is een aparte vraag, behandeld in veroorzaakt hard water roos. Lijken je schilfers de sportschool of de seizoenen te volgen, zie dan roos en zweet en roos in de winter.
Wanneer ga je naar een apotheker of arts
Een apotheker is de juiste eerste stap om tussen werkzame stoffen te kiezen, en een arts is de juiste stap als het niet overgaat. De NHS zegt naar een huisarts te gaan als je nog steeds klachten hebt nadat je minstens vier weken een shampoo tegen roos hebt gebruikt, als je roos ernstig is of je hoofdhuid erg jeukt, of als je hoofdhuid rood of gezwollen is.
- Schilfering die aanhoudt of steeds terugkomt
- Roodheid, zwelling, gevoeligheid of pijn
- Plekken die zich buiten de hoofdhuid uitbreiden
- Een reactie op een product: stop met het gebruik
De AAD voegt toe dat een dermatoloog kan vaststellen of schilfering een teken is van een andere aandoening, zoals seborroïsche dermatitis, psoriasis, een schimmelinfectie van de hoofdhuid of eczeem. Vraag het na voordat je een werkzame stof bij een kind gebruikt, en controleer het etiket: de regels van de EU zeggen dat salicylzuur niet gebruikt mag worden in preparaten voor kinderen jonger dan 3.
Samenvatting
Een shampoo tegen roos wordt bepaald door de werkzame stof. In de EU mogen climbazol, piroctone olamine, seleniumsulfide en salicylzuur in cosmetica voorkomen onder de voorwaarden uit de bijlagen. Shampoos met ketoconazol worden in het Verenigd Koninkrijk als geneesmiddel verkocht, shampoos met koolteer zijn geneesmiddelen, en koolteer is helemaal verboden in cosmetica. Zinkpyrithion is sinds 1 maart 2022 verboden in cosmetica in de EU.
Zoek de werkzame stof op een cosmetisch product in de ingrediëntenlijst in INCI, of op de voorkant van de verpakking bij een geneesmiddel, en volg de gebruiksaanwijzing van het product. Rinsed bars bevatten geen werkzame stof tegen roos. Alles wat aanhoudt, ernstig is, rood, gevoelig of uitbreidend is, is een vraag voor een apotheker of arts.
Veelgestelde vragen
Wat is de werkzame stof in een shampoo tegen roos?
Dat hangt van het product af. In de EU mogen cosmetische shampoos tegen roos climbazol, piroctone olamine, seleniumsulfide of salicylzuur bevatten. Shampoos met ketoconazol worden in het Verenigd Koninkrijk als geneesmiddel verkocht, en shampoos met koolteer zijn geneesmiddelen. De werkzame stof staat met naam in de ingrediëntenlijst op een cosmetisch product, of op de voorkant van de verpakking bij een geneesmiddel.
Is een shampoo met ketoconazol een cosmetisch product of een geneesmiddel?
In het Verenigd Koninkrijk wordt die als geneesmiddel verkocht; elders, vraag het een apotheker. De NHS beschrijft ketoconazol als een antischimmelmedicijn, en in het Verenigd Koninkrijk zijn de meeste shampoos met ketoconazol te koop bij apotheken en winkels of te krijgen op recept.
Is zinkpyrithion verboden in de EU?
Ja, in cosmetische producten. Commission Regulation (EU) 2021/1902 voegde de stof toe aan de lijst van verboden stoffen met ingang van 1 maart 2022, dus de stof hoort niet meer voor te komen in cosmetische shampoos die in de EU verkocht worden.
Is seleniumsulfide hetzelfde als seleniumdisulfide?
Ja. Selenium Sulfide is de naam in INCI die je op een ingrediëntenlijst ziet, en seleniumdisulfide is de naam die in de cosmeticabijlage van de EU gebruikt wordt, die de stof beperkt tot shampoos tegen roos en een waarschuwing vereist om contact met de ogen of beschadigde huid te vermijden.
Moet ik afwisselen tussen shampoos tegen roos?
De AAD suggereert dat je, als de ene shampoo niet werkt, kunt proberen af te wisselen tussen shampoos met verschillende werkzame stoffen, en dat afwisselen kan helpen als een shampoo minder goed gaat werken. Vraag het een apotheker of dermatoloog voordat je er een routine omheen bouwt, en volg de gebruiksaanwijzing van elk product.
Bevatten Rinsed bars een ingrediënt tegen roos?
Nee. Rinsed bars zijn dagelijkse reinigers en bevatten geen van de werkzame stoffen in dit artikel. Heb je roos, gebruik dan een product met een werkzame stof die daarvoor gemaakt is, volg de gebruiksaanwijzing, en ga naar een apotheker of arts als het niet verbetert.
Bronnen
De feiten in dit artikel zijn gebaseerd op de onderstaande bronnen, gecontroleerd in september 2026.
- Dandruff. NHS.
- Seborrheic dermatitis: Causes and treatment. DermNet, 2024.
- Regulation (EC) No 1223/2009 of the European Parliament and of the Council of 30 November 2009 on cosmetic products (recast). Official Journal of the European Union, 2009.
- Addendum to the scientific Opinions on Climbazole (P64), SCCS/1600/18. Scientific Committee on Consumer Safety, European Commission, 2018.
- Commission Regulation (EU) 2019/698 of 30 April 2019 amending Annexes III and V to Regulation (EC) No 1223/2009 of the European Parliament and of the Council on cosmetic products. Official Journal of the European Union, 2019.
- Piroctone Olamine: Ingredient. COSMILE Europe.
- Commission Regulation (EU) 2019/1966 of 27 November 2019 amending and correcting Annexes II, III and V to Regulation (EC) No 1223/2009 of the European Parliament and of the Council on cosmetic products. Official Journal of the European Union, 2019.
- Ketoconazole. NHS, 2024.
- About ketoconazole. NHS, 2024.
- Opinion of the Scientific Committee on Cosmetic Products and Non-Food Products Intended for Consumers concerning Wood Tars and Wood Tar Preparations, SCCNFP/0646/03, final. SCCNFP, European Commission, 2003.
- How to treat dandruff. American Academy of Dermatology, 2023.
- Seborrheic dermatitis: Diagnosis and treatment. American Academy of Dermatology.
- Commission Regulation (EU) 2021/1902 of 29 October 2021 amending Annexes II, III and V to Regulation (EC) No 1223/2009 of the European Parliament and of the Council as regards the use in cosmetic products of certain substances classified as carcinogenic, mutagenic or toxic for reproduction. Official Journal of the European Union, 2021.
- Commission Regulation (EU) 2023/1545 of 26 July 2023 amending Regulation (EC) No 1223/2009 of the European Parliament and of the Council as regards labelling of fragrance allergens in cosmetic products. Official Journal of the European Union, 2023.
- What ions cause hardness in water? Royal Society of Chemistry.
