Huttentochten en alpinisme: een minimale toilettas

Een minimale toilettas voor een huttentocht is een washandje, een kleine handdoek, één vaste bar of piepklein flesje wasmiddel, tandenborstel en tandpasta, zonnebrandcrème, lippenbalsem, handgel en een lakenzak. De alpenverenigingen zijn het erover eens dat douches hoog in de bergen zeldzaam zijn en dat een snel "kattenwasje" bij de wasbak genoeg is. Je hebt vier uur omhoog gelopen met een touw op je rug, dus niemand aan tafel verwacht dat je naar een hotellobby ruikt. Dit is wat de alpenverenigingen zeggen, als onderdeel van onze gids over hand, haar en lichaamsverzorging voor klimmers.

Wat gaat er in een minimale toilettas voor een huttentocht?

Minder dan je denkt. De paklijst van een alpenvereniging voor alpiene tochten houdt het bij een handdoek, een washandje, toiletspullen, wc-papier in een plastic zakje, oordopjes en een lakenzak. In je rugzak:

• Een washandje (dit is je douche) en een kleine, snel drogende handdoek.
• Eén wasproduct: een stuk vaste bar, of een piepklein overgegoten flesje.
• Tandenborstel en tandpasta op reisformaat.
• Zonnebrandcrème, lippenbalsem en een kleine handgel.
• Wc-papier in een zipzakje, plus een extra zakje voor afval.
• Lakenzak en oordopjes.

De klassieke fout is inpakken voor een hotel: shampoo, douchegel en gezichtsreiniger in drie flesjes, geperst in het dekselvak. Dan draait er een dopje los, en ruiken je reservehandschoenen de hele week naar shampoo. Eén vaste bar voor haar, lichaam en gezicht slaat dat tafereel over: niets dat kan lekken, en één ding om in het donker te vinden.

Als oprichter van een merk dat bars verkoopt zal ik eerlijk zijn: voor twee nachten in een hut volstaat ook elk klein stukje zeep dat je al hebt. Wat meer uitmaakt is hoe weinig water de hut kan missen.

Welke wasvoorzieningen kun je in een alpenhut verwachten?

Een koude kraan, een wasbak en een eenvoudig toilet. Een douche is een bonus. Het advies van de alpenverenigingen over huttenleven is om te rekenen op koud water, meestal een eenvoudig toilet en geen douches. De reden: daarboven moet water opgeslagen of uit sneeuw gesmolten worden. Stel je een hut op een rotsrib voor met alleen een sneeuwveld erboven.

Daarom vragen de verenigingen je ook de douche te laten. Een douche gebruikt minstens 25 liter voor maar 3 minuten, terwijl een kattenwasje 1 tot 3 liter kost. Eén korte douche staat gelijk aan 8 tot 25 kattenwasjes: de hele rij bij de wasbak, voor de prijs van één.

Wat de alpenverenigingen zeggen over wassen in hutten
Douche kort als er al een douche is, en niet elke dag. Een "kattenwasje" is genoeg.
Een huttengast gebruikt gemiddeld 40 liter per dag. Douches worden zeldzamer, en een "Katzenwäsche" is genoeg.
Gastendouches bestaan alleen in hutten met genoeg water, en ze kosten extra.
De gerenoveerde Refuge de la Lavey (Écrins) krijgt geen douches, alleen een "toilette de chat" in cabines met een wasbak.

Hoe doe je een kattenwasje bij de wasbak?

Maak het washandje nat, niet jezelf. Het kost twee minuten, en je kruipt als mens in je lakenzak.

1. Laat een beetje water in de wasbak lopen en draai de kraan dan dicht.
2. Maak het washandje nat en wrijf het een of twee keer over je bar.
3. Eerst het gezicht, dan de oksels, dan de rest. Voeten als laatste.
4. Spoel het washandje uit, ga alles nog een keer na en hang het op.

Doe het in de avond, want niemand wast zich als het ontbijt om vier uur is. En je haar? Voor twee of drie nachten is ons eerlijke advies een muts. Wil je dat liever niet, dan is hier hoe je je haar wast zonder douche.

Bij die wasbak, met twee mensen die wachten en een hoofdlamp tussen je tanden, wil je niet met flesjes jongleren. Daar verdient één bar zijn plek: hij dekt haar, lichaam en gezicht, en gaat daarna terug in een geventileerd doosje of mesh zakje (meer in hoe je een zeepbar bewaart).

Waar je je ook mee inzeept, de hoeveelheid maakt meer uit dan het product. En ook waar het schuim eindigt, en dat is de ene regel die we je vragen nooit te buigen.

Waar mag je zeep gebruiken in de bergen?

Schuim alleen waar het water in een afvoer verdwijnt. Dat betekent de washok van de hut, of een sanitairgebouw op een camping in de vallei. Nooit in beken, nooit in meren, en nooit op open terrein.

Het is verleidelijk, dat weten we. Je komt van de gletsjer, er loopt een heldere beek langs het pad, en een snelle wasbeurt lijkt onschuldig. Dat is het niet. Richtlijnen van de alpenverenigingen over het beschermen van bergwater noemen zonnebrandcrème, tandpasta, shampoo en zeep in één adem, omdat ze stoffen bevatten zoals surfactanten die volgens die richtlijnen giftig zijn voor de meeste dier- en plantensoorten. Hun tip: laat cosmetica en schoonmaakmiddelen in de bergen zoveel mogelijk achterwege.

Daarom maakt "maar een beetje" ook binnen in de hut uit. Hutten hebben vaak alleen mechanische of biologische afvalwaterzuivering, of een tank die in de vallei wordt geleegd. Dus een nagelgroot beetje schuim is ruim genoeg, en tandpasta gaat in de wasbak, niet van het terras af.

En waar helemaal geen afvoer is? Dan is er geen zeep. Op een bivak kom je met een doekje nat van gewoon water prima door. Eindigt je trip op een camping, dan pakt klimtrips met de van het daar op.

Hoe zit het met handen, zonnebrandcrème en afval?

Was je handen voor het eten, pak zonnebrandcrème bij de toilettas, en neem elk doekje weer mee naar beneden. Je handen zitten de hele dag aan rots en touw, en nu deel je een broodmandje met acht vreemden. Gezondheidsrichtlijnen zeggen dat water en zeep in de meeste situaties de beste manier is om ziektekiemen kwijt te raken, met handgel van minstens 60% alcohol als er geen is, en dat handgel mogelijk minder goed werkt op zichtbaar vieze of vettige handen. Dus: de wasbak in de hut, handgel op de graat. Voor chalk en huid, zie klimhanden.

Zonnebrandcrème hoort hier omdat hoogte de rekensom verandert. Uv-niveaus stijgen met ruwweg 10% per 1.000 m, en sneeuw kan tot 80% van de uv-straling weerkaatsen. Op een gletsjer krijg je het van boven en van onder, en daarom vraagt de paklijst van de alpenvereniging om zonnebrandcrème en lippencrème met een hoge beschermingsfactor.

De afvalregel in de hut: wat je omhoog draagt, draag je omlaag, en hygiëneproducten gaan nooit in het toilet. Doekjes en vingertape reizen mee naar huis in dat extra zipzakje.

Dan blijft er nog het ernaartoe komen. Vlieg je met handbagage en een touwzak, dan is een vaste bar geen vloeistof bij de veiligheidscontrole (zie zeep meenemen in het vliegtuig). Elke Rinsed bar bevat Parfum (parfum), goed om te weten voordat je een slaapzaal deelt.

Bar of flesje, de rest van je spullen staat in onze paklijst voor een klimtrip. En zijn jouw schoenen de reden dat iemand het raam van de slaapzaal opendeed, lees dan hierna stinkende klimschoenen.

Samenvatting

Pak een washandje, een kleine handdoek, één wasproduct, zonnebrandcrème, handgel en een lakenzak. De alpenverenigingen zijn het er allemaal over eens: water is schaars daarboven, douches zijn zeldzaam, en een kattenwasje is genoeg.

Gebruik zo weinig zeep als je kunt, en schuim alleen waar het water in een afvoer verdwijnt: nooit in beken, meren of op open terrein.

Veelgestelde vragen

Bronnen

De feiten in dit artikel zijn gebaseerd op de onderstaande bronnen, gecontroleerd in oktober 2026.

1. Huttenetiquette in de Alpen: regels voor overnachten in een berghut. NKBV, 2026.
2. (Over)leven in een berghut? Zo doe je dat!. NKBV, undated.
3. Paklijst alpiene tochten. NKBV, 2025.
4. Gut vorbereitet auf die Hütten-Reality. DAV, 2026.
5. Gewässerschutz in den Bergen. DAV, 2024.
6. Wasserknappheit in SAC-Hütten. SAC, 2022.
7. "Toilette de chat": les refuges en montagne inquiets pour leur ressource en eau. AFP via ID L'Info Durable, 2026.
8. L'eau en refuge, un bien commun, mais rare ! . Parc national de la Vanoise, undated.
9. Hand Sanitizer Guidelines and Recommendations. CDC, 2024.
10. Radiation: Ultraviolet (UV) radiation. WHO, 2016.