Wat zout water en zon echt met je surfhaar doen

Zout trekt via osmose vocht uit je haarschacht en laat daarna kristallen achter die de schubben van je cuticula open wrikken. De zon doet daar iets anders bovenop: die breekt de keratine in de schacht af en het pigment dat je haar kleurt. Los van elkaar zou geen van beide dramatisch zijn. Samen, dag na dag, zijn ze precies de reden dat surfhaar aan het eind van een trip als stro voelt.

Iedereen zegt dat zout je haar uitdroogt. Niemand zegt waarom, en daardoor weet je ook niet wat er echt helpt. Hier is het mechanisme, en wat daaruit volgt.

• 1. Wat zout water echt met je haar doet
• 2. Waarom de zon het erger maakt
• 3. Is schade aan surfhaar blijvend?
• 4. Hoe was je je haar na een sessie?
• 5. Moet ik echt elke keer wassen?
• 6. En gekleurd of geblondeerd haar?
• 7. Samenvatting
• 8. Veelgestelde vragen

Wat zout water echt met je haar doet

Eerst osmose. Zeewater is veel zouter dan het water dat in je haar zit. Waar twee oplossingen met een verschillende concentratie elkaar raken via een doorlaatbaar oppervlak, beweegt water van de zwakste naar de sterkste kant. Jouw haar is de zwakste kant, dus water verlaat de schacht. Dat is geen beeldspraak voor uitdrogen. Er wordt letterlijk water uit je haar getrokken terwijl je in het water ligt.

Dan de kristallen. Als je eruit komt en het water verdampt, gaat het zout niet mee. Het blijft achter als minuscule kristallen op en tussen de schubben van je cuticula. De cuticula is de buitenste laag van je haar, overlappende plaatjes die plat liggen als je haar gezond is. Zout dat ertussen blijft steken, houdt ze omhoog. Een opstaande cuticula is ruw, haakt in de haren ernaast, klit, verstrooit licht in plaats van het te weerkaatsen en verliest veel sneller vocht dan een gladde.

Die stugge, klitterige textuur is dus niet de zee op je haar. Het is je cuticula die openstaat door wat de zee heeft achtergelaten, en dat blijft zo zolang het zout er zit. Daarom tellen de tien minuten na een sessie zwaarder dan die hele avond.

Waarom de zon het erger maakt

Uv pakt precies de delen van je haar aan die het zout alleen maar blootlegt. Haar bestaat vooral uit keratine, een eiwit dat bij elkaar wordt gehouden door sterke chemische bindingen. Uv breekt een deel van die bindingen, en eenmaal gebroken herstellen ze niet meer. Dat is wat mensen bedoelen als ze zeggen dat hun haar broos aanvoelt, of knapt in plaats van meerekt.

Uv breekt ook melanine af, het pigment dat je haar zijn kleur geeft. Dat is precies het lichter worden waar iedereen blij van wordt, en het is hetzelfde proces als de schade. De kleurverandering is alleen het zichtbare deel ervan.

De combinatie is het echte probleem. De zon staat op je terwijl je haar nat is en vol zeewater zit, en nat haar is opgezwollen met een opstaande cuticula, dus wat eronder zit ligt minder beschermd. Zout dat je cuticula openhoudt, geeft uv een makkelijkere route naar binnen, en het laagje natuurlijke olie dat dit zou afremmen is al weggespoeld.

Blootstelling	Wat het met je haar doet	Wat helpt
Zout water	Trekt water uit de schacht en laat kristallen achter die de cuticula openhouden	Maak je haar nat met zoet water voordat je het water in gaat, spoel direct erna af
Uv	Breekt keratinebindingen en pigment af, dus haar wordt lichter en broos	Een pet of muts buiten het water, een brede rand op het strand
Nat en droog worden	Haar zwelt op en krimpt weer, wat een al opstaande cuticula extra belast	Minder volledige wasbeurten, vaker gewoon afspoelen met zoet water
Wind en zoutnevel	Versnelt het uitdrogen en klitten tussen sessies	Vlecht of bind lang haar op, kam het vochtig uit
Wrijving	Handdoek en borstel breken haar met een ruw oppervlak	Uitknijpen in plaats van wrijven, grove kam in plaats van een borstel
Verlies van natuurlijke oliën	Haalt het laagje weg dat vochtverlies afremt	Was alleen je hoofdhuid, verzorg de lengtes

Is schade aan surfhaar blijvend?

De schade aan de schacht zelf is blijvend. Het meeste van wat je dagelijks voelt, is dat niet. Dat zijn twee verschillende dingen, en het helpt om te weten wat wat is.

Haar boven je hoofdhuid is geen levend weefsel. Geen bloedtoevoer, geen herstelmechanisme. Zodra uv een keratinebinding heeft gebroken of er een stukje cuticula afbreekt, blijft dat stuk zo tot het eruit groeit of je het afknipt. Alles wat beweert haar te repareren, maakt het oppervlak glad of vermindert wrijving. Dat is nuttig, maar het is geen herstel.

Het goede nieuws: het strogevoel na een week surfen komt vooral door zout op je haar en een cuticula die openstaat, en dat is omkeerbaar. Was het zout er goed uit, geef de lengtes vocht terug, en je haar voelt weer als haar. Wat niet terugkomt is de structurele schade eronder. Daar zijn tijd, een knipbeurt en het niet erger maken het enige antwoord.

Haar groeit ongeveer een centimeter per maand, dus de punten van lang haar hebben alles meegemaakt wat je de afgelopen jaren hebt gedaan. Daarom doet een knipbeurt na een lange trip meer dan welk product ook.

Hoe was je je haar na een sessie?

Spoel af met zoet water zodra je eruit komt. Die ene gewoonte doet het meeste werk. Dertig seconden onder een stranddouche voert het zout af voordat het tot kristallen kan opdrogen, en daar draait alles om.

Er is ook een truc die bijna niemand noemt: maak je haar nat met zoet water voordat je het water in gaat. Haar neemt water op, en haar dat al vol zoet water zit, heeft veel minder ruimte voor zeewater. Hetzelfde principe als een spons natmaken voordat je iets opneemt waarvan je niet wilt dat hij het opzuigt.

En als je dan echt wast:

• Werk het product in je hoofdhuid, niet in de lengtes. Op je hoofdhuid verzamelen zweet en talg zich. De lengtes worden schoon genoeg van wat erlangs naar beneden loopt.
• Spoel langer na dan nodig voelt. Te kort naspoelen is meestal de reden dat haar daarna beslagen of wasachtig aanvoelt. Meer daarover in waarom een shampoo bar je haar wasachtig kan laten voelen.
• Knijp uit, wrijf niet. Een handdoek over een opstaande cuticula voegt er mechanische schade bovenop toe.
• Kam het vochtig, van de punten omhoog. Een grove kam, nooit een borstel door nat zout haar.
• Geef de lengtes iets terug. Conditioner of een lichte olie, weg van je hoofdhuid.

Let wel op één ding: schuim hoort in een douche of wasbak met een afvoer. Zout eraf spoelen met zoet water mag overal, maar was je niet met zeep in zee, in een rivier of een meer, en ook niet op het zand of in de berm, en niet bij een strandkraan die gewoon het strand op loopt.

Moet ik echt elke keer wassen?

Nee. Spoel na elke sessie, was ongeveer één keer per dag met product. Na elke duik wassen is een van de belangrijkste redenen dat mensen na twee weken thuiskomen met slechter haar dan ze hadden verwacht, want elke wasbeurt haalt weer wat meer weg van de olie die beschermt.

Surf je twee keer op een dag, spoel dan na allebei en doe ’s avonds één goede wasbeurt. Heb je lang, fijn of toch al droog haar, dan is om de dag prima. Het afspoelen staat vast. De wasbeurt is wat je aanpast.

Dit is waar één 3-in-1 bar het wint van drie flessen, want meestal sta je hiervoor in een gedeelde buitendouche zonder plankje. Hij wast haar, lichaam en gezicht. Hij repareert niets, en niets doet dat. Zout water, chloor en zon behandelt de huid en de zwembadversie.

En gekleurd of geblondeerd haar?

Geblondeerd en gekleurd haar begint al met een cuticula die openstaat, dus alles hierboven gaat sneller. Kleuren werkt door de cuticula te openen om pigment in of uit te brengen, en die sluit daarna nooit meer helemaal.

In de praktijk neemt poreuzer haar zeewater makkelijker op, houdt het meer zout vast, klit het meer en verliest het sneller kleur, want uv breekt kunstmatig pigment net zo goed af als je eigen pigment. Iedereen met lichter gemaakte punten merkt het binnen een paar dagen.

De aanpak is dezelfde als voor iedereen, alleen strikter. Vooraf natmaken met zoet water. Direct erna afspoelen. Minder vaak wassen, vaker verzorgen. Houd een pet op tussen sessies. Verf je je haar en surf je dagelijks, ga er dan van uit dat de punten eerder toe zijn aan een knipbeurt.

Samenvatting

Zout trekt water uit je haarschacht terwijl je in zee ligt en laat daarna kristallen achter die je cuticula openhouden zodra je eruit bent. Uv breekt daarnaast keratinebindingen en pigment af, en daarom wordt haar tegelijk lichter en brozer. Samen is dat surfhaar.

De structurele schade draai je niet terug, die groeit eruit. De textuur bijna altijd wel. Spoel af met zoet water op het moment dat je eruit komt, maak je haar nat voordat je erin gaat, was je hoofdhuid één keer per dag in plaats van na elke sessie, geef de lengtes vocht terug, draag een pet tussen sessies en laat de punten bijknippen als je thuis bent. En waar je ook wast, houd het schuim bij een plek met een afvoer.

Ga je er een tijd op uit? De paklijst voor je surftrip en douches op surfkamp zijn hier de praktische vervolgstukken op.

Veelgestelde vragen